مقالات

روغن ارده کنجد و خواص آن

روغن ارده

ضرورت استفاده از روغن سالم و مزایای استفاده از محصولات کنجدی

در این مقاله به تفصیل از روغن ارده کنجد و خواص آن گفته شده است. روغن یکی از مهمترین و پر مصرف ترین محصولات مورد استفاده در سبد غذایی خانواده هاست. بنابراین صرف زمان هزینه کافی برای انتخاب روغن سالم، ضروری است. روغن و چربی‌های خوراکی، یکی از گروه‌های غذایی ضروری برای بدن انسان است. هر فرد سالم باید ۲۵ تا ۳۰ درصد از کالری مصرفی روزانه خود را از چربی‌ها دریافت کند. این میزان در افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی و همچنین افراد دچار فشار خون و کلسترول بالا باید کمتر باشد. با این حال حذف کامل این گروه غذایی ممکن نیست. پس بهتر است از چربی هایی استفاده شود که سلامتی این بیماران را تضمین کند.

روغن ارده کنجد یکی از روغن‌های گیاهی خالص و سرشار از مواد مغذی است. به دلیل خواص شگفت انگیز و عطر و طعم خاصی که دارد در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. جایگزین کردن این محصول با روغن‌های مملوء از چربی‌های اشباع و روغن‌های ناسالم، بی تردید زندگی بهتر و سالم تری را برای شما به ارمغان می‌آورد.

دانه‌های کنجد از سالیان دور در کشورهای آسیایی و به ویژه ایران بسیار مورد توجه بوده است. به عنوان یک چاشنی و همچنین برای استخراج روغن، مورد استفاده قرار می‌گرفته است. تانزانیا بزرگترین تولید کننده روغن کنجد است. این روغن را به دو صورت معمولی و روغن حاصل از دانه های برشته شده عرضه می‌کند. خاستگاه اصلی محصولات کنجدی در ایران، شهرستان اردکان است. دانه های کنجد حاوی مقادیر بالایی روغن هستند؛ این دانه‌ها بیش از ۵۰ درصد روغن و ۲۵ درصد پروتئین دارند. ۱ قاشق غذاخوری از روغن کنجد ۱۲۰ کالری انرژی و ۱۴ گرم چربی دارد.

روغن ارده کنجد چیست؟

کنجد یک گیاه باستانی است که قدمت آن به حداقل ۴۰۰۰ سال پیش در آشور و بابل می‌رسد. دانه‌های کنجد حاوی ۵۰ درصد روغن و ۲۵ درصد پروتئین هستند. روغن کنجد یک روغن همه منظوره با رنگ روشن است که برای پخت و پز استفاده می‌شود. در حالی که روغن ارده کنجد دارای رنگ تیره‌تر ، مغذی‌تر و طعم دودی است. از این روغن به عنوان طعم دهنده و روغن اصلی در سس‌ها، سالادها و دستور العمل‌های پخت و پز استفاده می‌شود. به منظور تولید روغن ارده کنجد دانه‌های خام کنجد را در حدود ۸ ساعت می‌خیسانند. پس از آن دانه‌های خیسانده شده را با حرارت بیش از ۳۰۰ درجه سانتی‌گراد اصطلاحاً بو می‌دهند. کنجدهای بوداده شده تحت فشار آسیاب شده و روغن ارده کنجد با کیفیت از آن استخراج می‌شود. جالب است بدانید که تفاله پروتئین باقیمانده پس از تولید روغن برای خوراک دام نیز استفاده می‌شود.

روغن ارده ممتاز
روش سنتی تهیه روغن ارده کنجد :

موارد مصرف خانگی روغن کنجد و خواص شگفت انگیز آن

یک قاشق غذاخوری روغن ارده کنجد ۱۲۵ کالری و ۱۴ گرم چربی دارد. روغن ارده کنجد اشباع نشده و فاقد چربی ترانس است. از عطر و طعم خاص روغن ارده کنجد برای چاشنی غذایی که قبلاً پخته شده یا در هنگام پخت و پز و با حرارت متوسط در سرخ کردن مواد غذایی نیز می‌توان استفاده کرد. روغن ارده کنجد در مقایسه با روغن کنجد معمولی در برابر اکسیژن و خشکی مقاومت است. باعث می‌شود تا برای نگه‌داری طولانی مدت پایدار باشد. این روغن عطر و طعم کنجد مغذی را به غذاها اضافه می‌کند.

روش سنتی تهیه روغن ارده کنجد :

۱.ابتدا دانه های کنجد را بوجاری می کنند، یعنی اجسام خارجی را از آن جدا می کنند.

۲.دانه های کنجد بوجاری شده را در آب خیسانده تا اندکی آب جذب کند.

۳.سپس آب ظرف را خارج کرده و کنجدها را رها می کنند تا پوست آن پس از مدتی باد کرده و بترکد.

۴.کنجدها را در حوضچه های آب نمک می ریزند. با دوبار تغییر حوضچه تقریبا پوست کنجدها به کلی جدا می شود.

۵.جهت خارج کردن شوری، کنجدها را یک بار در حوضچه آب شیرین وارد می کنند.

۶.دانه های کنجد را بعد از این مرحله درون محفظه ای استوانه ای شکل قرار می دهند تا آب آن بخار شود و بوداده شود.

۷.زمانی که کف فر روغنی شد زمان انتقال دانه های کنجد به دستگاه ارده گیری است.

۸.دستگاه ارده گیری شامل سنگ هایی بزرگ است که دانه های کنجد را له می کند.

۹.بعد از له شدن کنجدها، مخلوط ارده و روغن بدست می آید. برای جداکردن روغن به نسبت یک به چهار آب به آن اضافه می کنیم تا روغن آن جدا شود.

۱۰.مخلوط آب و روغن بر روی ارده قرار می گیرد و به راحتی قابل جداسازی هستند.

به روغن کنجدی که به شیوه سنتی تهیه می شود، روغن ارده کنجد گفته می شود. لازم به ذکر است این روش روغن گیری (روغن ارده کنجد) از نظر طب سنتی مورد تایید است. خواص بیشماری برای این روغن ذکر شده است.

روغن ارده ممتاز

تفاوت روغن ارده کنجد و روغن کنجد

روغن ارده کنجد یکی از محصولات سنتی شهرستان اردکان یزد است. این روغن نیز مانند روغن کنجد از دانه‌های کنجد استخراج می‌شود و هیچگونه افزودنی در آن بکار برده نمی‌شود. اما تفاوت در روش استخراج این دو روغن سبب تفاوت‌های طعمی، کاربردی و ظاهری بسیاری در محصولات حاصله می‌شود.

تفاوت روغن کنجد و روغن ارده کنجد به روش استخراج این دو روغن مربوط است. درتهیه روغن کنجد معمولا از روش پرس سرد استفاده می‌شود. این روغن از کنجد پوست گیری نشده و خام تحت فشار و بدون اعمال حرارت بالا به دست می آید. در حالی که روغن ارده کنجد را از کنجدی می گیرند که پس از شستشو و پوست گیری حرارت دهی می‌شود. در نتیجه روغن حاصل، خواص و طعم متفاوتی دارد؛ در حقیقت روغن ارده را از کنجد تفت داده شده، استخراج می کنند. هر کدام از محصولات بدست آمده دارای ویژگی‌های منحصر به فردی هستند. معمولا با توجه به نیاز مصرف کننده انتخاب می‌شوند.

روغن کنجد و روغن ارده کنجد هر دو دارای خواص بی نظیر کنجد هستند. با این تفاوت که در تهیه روغن ارده کنجد به دلیل استفاده از حرارت و پوست گیری، بار میکروبی کاهش می یابد. ضمن اینکه این روغن به دلیل حرارت دیدن و برشته شدن مزه خامی ندارد و دارای طعم بی نظیری است. این محصول را به یک انتخاب عالی برای مصرف در سالادها، انواع سس‌ها و به عنوان افزودنی نهایی در انواع غذاها مبدل می سازد. رنگ روغن کنجد نسبت به رنگ روغن ارده کنجد ، مقداری تیره‌تر بوده و نقطه دود کمی پایین‌تری از روغن ارده دارد. از روغن ارده کنجد می توان برای تفت دادن و پخت و پز نیز استفاده کرد.

روغن ارده و کنجد

فواید روغن ارده کنجد

  •  روغن کنجد به عنوان چربی سالم

روغن کنجد سرشار است از چربی های دارای حلقه های اشباع نشده و چربی های غیر اشباع و همچنین میزان چربی های اشباع شده اش نیز پایین است. چربی های غیر اشباع و چربی های دارای حلقه های اشباع نشده برای سلامت قلب مفید هستند و کمک می کنند کلسترول تحت کنترل در بیاید. از سوی دیگر چربی های اشباع و چربی های ترانس التهاب و کلسترول کلی را تقویت می کنند که برای قلب بد است.

یک چهارم فنجان روغن کنجد حاوی حدود ۶.۷۵ گرم چربی غیر اشباع، ۷.۸۴ گرم چربی دارای حلقه های اشباع نشده و ۲.۵۰ گرم چربی اشباع شده است.


  • روغن ارده کنجد برای ماساژ پا قبل از خواب

    بعضی از ما قبل از خواب روتین خاصی داریم. دندان هایمان را مسواک می زنیم، صورتمان را می شوییم، به پوست صورتمان کرم می زنیم. اما یک چیز آرامش بخش مانند ماساژ پا چه؟ ماساژ دادن خود یکی از قسمت های اساسی برنامه درمانی آیورودا است. همچنین روغن کنجد برای پوست نیز مفید است.

    مالیدن یک قاشق چای خوری روغن کنجد یا بیشتر به کف پا قبل از خواب کمک می کند می کند شب خواب راحت تری داشته باشید. به خاطر داشته باشید بعد از مالیدن روغن کنجد به کف پا جوراب بپوشید.


  • روغن ارده مفید برای بهداشت دهان و دندان

    اجداد ما برای داشتن دندان هایی سالم و رفع بوی بد دهان مسواک نداشتند. مدت ها پیش آنها از شستشوی دهان با روغن استفاده می کردند. (در این روش یک قاشق غذا خوری روغن را به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه در دهان خود می چرخانید و سپس بیرون میریزید.)

    تحقیقات پزشکی نشان داده است این کار می تواند مقدار باکتری های دهان را کاهش دهد و به سالم نگه داشتن دهان و لثه ها کمک کند.


  •  روغن ارده کنجد پوست و استخوان را تقویت می کند

    مواد مغذی روغن کنجد مانند دانه کنجد نیست چون روغن از بخش جدا شده دانه اصلی درست می شود. اما یکی از مواد معدنی که در روغن باقی می ماند زینک است. بیشتر زمانی به یاد زینک می افتیم که دچار سرما خوردگی یا آنفولانزا شده باشیم چون می تواند مدت زمان یا شدت علائم بیماری را کاهش دهد. اما زینک در بدن برای ساخت کلاژن نیز استفاده می شود و به پوستمان انعطاف بیشتری می بخشد. زینک حتی می تواند به تراکم استخوانتان نیز کمک کند.


  • روغن کنجد روان کننده روده

    همه ما ممکن است گاهی دچار یبوست شویم. نوشیدن مقدار زیادی آب و اضافه کردن فیبر به برنامه غذایی به روان کردن روده ها کمک می کند. ما گاهی در مصرف فیبر غفلت می کنیم و یا دارویی می خوریم که باعث یبوستمان می شود.

    یکی دیگر از مزایای روغن کنجد این است که کمک می کند همه چیز دوباره به حرکت دربیاید. استفاده یک یا دو قاشق غذا خوری روغن کنجد کمک می کند روده ها چرب شوند و شدت یبوست کاهش بیابد.


    •  روغن کنجد کمک می کند موها درخشان و پر بمانند

    بیشتر ما بطری های نیمه پری از محصولات مراقبت از مو داریم که به خاطر تاثیر نداشتن رهایشان کرده ایم. روغن کنجد حاوی ویتامین B، ویتامین E ، منیزیم، کلسیم و فسفر است. مواد مغذی ضروری که موها و پوست کف سر را تغذیه می کنند. این بار به جای قفسه شامپوهای داخل حمام به سراغ روغن کنجدی که در آشپزخانه دارید بروید.


    • روغن ارده رادیکال های آزاد مقابله می کند

      رادیکال های آزاد باعث آسیب رسیدن به DNA، سلول ها و پروتئین بدن ما می شوند. این نوع آسیب می تواند منجر به بروز بیماری هایی نظیر آلزایمر، پارکینسون و سرطان شود. مواد خاصی مانند الکل، دود تنباکو، آفت کش ها، آلودگی هوا و غذاهایی که می خوریم باعث تولید رادیکال های آزاد می شوند. مهم است که برنامه غذایی سرشار از آنتی اکسیدان استفاده کنیم تا با آسیب رادیکال های آزاد مبارزه کنیم و استرس اکسیداتیو را کاهش دهیم.

      حتی تحقیقات جدید نشان داده آنتی اکسیدان ها به مقابله با آرتروز، پیشرفت سرطان، آسیب های عصبی و التهاب کمک می کنند.


    • روغن کنجد حرارت را تحمل می کند

    روغن نارگیل و یا روغن اکسترا ویرجین زیتون هم برای پخت و پز مناسب است اما می توانید روغن کنجد را هم که می تواند حرارت بالا را تحمل کند نیز به این جمع اضافه کنید. روغن سوخته به جز بد بو کردن آشپزخانه و خراب کردن غذا برای سلامتمان هم مناسب نیست. نقطه دود کردن روغن حرارتی است که در آن روغن شروع به شکستن می کند و شروع به آزاد کردن رادیکال های آزاد و بو می کنند. یکی از چیزهای خوبی که در مورد روغن کنجد وجود دارد این است که نقطه دودش حدود ۴۰۰ درجه فارنهایت است. بنابراین بدون اینکه غذا را دچار مشکل خاصی کند می تواند در پخت و پز مورد استفاده قرار بگیرد.


مضرات روغن ارده کنجد

استفاده از ارده و مشتقات آن به طور کلی در بارداری ممنوع است. زیرا احتمال سقط جنین را افزایش می‌دهد. خانم های باردار بهتر است در دوران بارداری از روغن های جایگزین نظیر روغن زیتون و روغن حیوانی و محلی استفاده کنند. در بیماران مبتلا به اسهال مزمن استفاده از روغن ارده کنجد مضر بوده؛ چراکه این موضوع باعث تشدید بیماری خواهد شد.

جمع بندی و نتیجه گیری

روغن‌ها انواع مختلفی دارند و می توانند در دسته روغن‌های مضر و یا روغن‌های سالم طبقه بندی شوند. روغن ارده کنجد سرشار از چربی‌های غیر اشباع است و برای سلامت قلب و عروق بسیار مفید است. استفاده از روغن‌های سالم و مفید می تواند فواید بسیاری برای ما داشته باشد از جمله، طبع گرم و تر روغن ارده کنجد باعث لاغری می شود. از این رو افرادی که می‌خواهند از رژیم غذایی سالمی بهره‌مند شوند، می توانند از روغن ارده کنجد مصرف کنند و نگران اضافه وزن خود نباشند.